{"id":7470,"date":"2024-04-22T08:03:16","date_gmt":"2024-04-22T08:03:16","guid":{"rendered":"https:\/\/icbt.al\/?p=7470"},"modified":"2024-11-15T12:48:50","modified_gmt":"2024-11-15T12:48:50","slug":"muaji-i-ndergjegjesimit-per-sjelljet-vetedemtuese","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/icbt.al\/en\/2024\/04\/22\/muaji-i-ndergjegjesimit-per-sjelljet-vetedemtuese\/","title":{"rendered":"Month of Awareness for Self-Injurious Behavior"},"content":{"rendered":"<p>Informacioni n\u00eb vazhdim mund t\u00eb p\u00ebrmbaj\u00eb pjes\u00eb q\u00eb jan\u00eb sensitive p\u00ebr t\u00eb prekurit nga kjo tem\u00eb por ne do i prekim meq\u00ebn\u00ebse \u00ebsht\u00eb muaji i Nd\u00ebrgjegj\u00ebsimit p\u00ebr Sjelljet Vet\u00ebd\u00ebmtuese<\/p>\n<p>Vet\u00ebd\u00ebmtimi fillon me nj\u00eb q\u00ebllim p\u00ebr t\u00eb d\u00ebmtuar veten. Kjo p\u00ebrfshin akte impulsive t\u00eb t\u00eb prerit apo d\u00ebmtuarit veten, shpesh t\u00eb lidhura me paramendim dhe ndjenja negative. T\u00eb p\u00ebrdorurit medikamente pa p\u00ebrshkrim nga mjeku, t\u00eb kruarit veten me forc\u00eb, t\u00eb djegurit veten, t\u00eb goditurit mure p\u00ebr t\u00eb krijuar dhimbje jan\u00eb gjithashtu metoda t\u00eb tjera. Shembuj t\u00eb tjer\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb t\u00eb pish kimikate helmuese, t\u00eb t\u00ebrheq\u00ebsh l\u00ebkur\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb radikale, t\u00eb t\u00ebrheq\u00ebsh flok\u00ebt, dhe t\u00eb nd\u00ebrhysh me q\u00ebllim n\u00eb sh\u00ebrimin e plag\u00ebve. Shenjat paralajm\u00ebruese p\u00ebrfshijn\u00eb izolimin, t\u00eb shmangurit nd\u00ebrveprime sociale, dhe veshje t\u00eb gjera apo te veshurit m\u00ebng\u00eb t\u00eb gjata n\u00eb koh\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb p\u00ebr t\u00eb fshehur plag\u00ebt. Shenja t\u00eb tjera jan\u00eb t\u00eb gjeturit instrumente t\u00eb mprehta si brisqe n\u00eb vende t\u00eb \u00e7uditshme, justifikime t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr prerje n\u00eb krah\u00eb, stomak apo k\u00ebmb\u00eb, dhe t\u00eb mbyllurit veten n\u00eb banjo apo dhom\u00eb p\u00ebr periudha t\u00eb gjata kohe.<\/p>\n<p>Deri tani, adoleshent\u00ebt jan\u00eb statistika m\u00eb e lart\u00eb p\u00ebr sjellje vet\u00ebd\u00ebmtuese, me studime q\u00eb tregojn\u00eb se rreth 15% e adoleshent\u00ebve kan\u00eb provuar sjellje vet\u00ebd\u00ebmtuese. Njer\u00ebzit q\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb sjellje vet\u00ebd\u00ebmtuese kan\u00eb tre her\u00eb e gjysm\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa p\u00ebr t\u00eb provuar vet\u00ebvrasje. Depresioni dhe vet\u00ebd\u00ebmtimi kryesisht shkojn\u00eb bashk\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ka shum\u00eb arsye t\u00eb tjera pse njer\u00ebzit p\u00ebrfshihen n\u00eb sjellje vet\u00ebd\u00ebmtuese. Kur nj\u00eb individ p\u00ebrfshihet n\u00eb vet\u00ebd\u00ebmtim, ai\/ajo pret q\u00eb t\u00eb fitoj\u00eb \u00e7lirim nga emocionet negative ose t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb ndjenj\u00eb pozitive drejt nj\u00eb problemi personal q\u00eb e ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb ndihet keq. Megjithat\u00eb, pas aktit vet\u00ebd\u00ebmtues, individi mund t\u00eb ket\u00eb tendenc\u00ebn t\u00eb ndjej\u00eb turp apo faj gj\u00eb q\u00eb b\u00ebn q\u00eb ky cik\u00ebl vicioz t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet si m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me ndjenjat e parehatshme dhe me dhimbjen emocionale.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>5 gj\u00ebra q\u00eb duhet t\u00eb dini p\u00ebr Vet\u00ebd\u00ebmtimin<\/strong><\/em><\/p>\n<ol>\n<li>Nuk \u00ebsht\u00eb aksident.<br \/>\nVet\u00ebd\u00ebmtimi \u00ebsht\u00eb sjellje e q\u00ebllimshme.<\/li>\n<li>Nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar v\u00ebmendje.<br \/>\nNjer\u00ebzit q\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb veten e konsiderojn\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb dicka privat\u00eb dhe p\u00ebrpiqen t\u2019i fshehin sjelljet e tyre.<\/li>\n<li>Kushdo mund ta b\u00ebj\u00eb<br \/>\nP\u00ebrkund\u00ebr besimit q\u00eb vet\u00ebm \u201cemot\u201d vet\u00ebd\u00ebmtojn\u00eb, kushdo af\u00ebr teje mund t\u00eb jet\u00eb duke vet\u00ebd\u00ebmtuar, pa marr\u00eb parasysh mosh\u00ebn, gjinin\u00eb, rac\u00ebn apo stilin e tyre t\u00eb jetes\u00ebs.<\/li>\n<li>\u00cbsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb mendore sesa fizike<br \/>\nVet\u00ebd\u00ebmtimi \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb manifestim fizik i stresit mendor dhe njer\u00ebzit shpesh vet\u00ebd\u00ebmtojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb cliruar stres, fituar pak kontroll\u00eb, ose p\u00ebr t\u2019u ndjer\u00eb t\u00eb gjall\u00eb.<\/li>\n<li>Nuk \u00ebsht\u00eb detyrimisht p\u00ebr vet\u00ebvrasjen<br \/>\nEdhe pse disa nga njer\u00ebzit q\u00eb vet\u00ebd\u00ebmtojn\u00eb mund t\u00eb ndjenje tendence p\u00ebr vet\u00ebvrasje, shum\u00eb prej tyre e shohin vet\u00ebd\u00ebmtimin si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u2019u ndjer\u00eb t\u00eb gjall\u00eb.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>Shenja t\u00eb vet\u00ebd\u00ebmtimit mund t\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb:<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Plag\u00eb, prerje, djegje apo mavijosje t\u00eb pashpjegueshme<\/li>\n<li>Paaft\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar emocione intense<\/li>\n<li>Probleme n\u00eb pun\u00eb, sht\u00ebpi apo shkoll\u00eb<\/li>\n<li>Vet\u00ebbesim i ul\u00ebt<\/li>\n<li>T\u00eb kruarit s\u00eb tep\u00ebrmi nj\u00eb zon\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar djegje<\/li>\n<li>T\u00eb pasurit objekte t\u00eb mprehta gati<\/li>\n<li>T\u00eb veshurit m\u00ebng\u00eb t\u00eb gjata ose pantallona n\u00eb koh\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb<\/li>\n<li>V\u00ebshtir\u00ebsi me marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrpersonale<\/li>\n<li>Jostabilitet, impulsivitet apo paparashikim n\u00eb sjellje dhe emocione<\/li>\n<li>T\u00eb vokalizuarit ndjenja t\u00eb pashpres\u00ebs, pandihm\u00ebs dhe pavlefshm\u00ebris\u00eb.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Vet\u00ebd\u00ebmtimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shprehje p\u00ebr ndihm\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb shumic\u00ebn e rasteve, vet\u00ebd\u00ebmtimi nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb akt vet\u00ebvrasjeje. Megjithat\u00eb, n\u00ebse lihen t\u00eb patrajtuara, shkaqet dhe sjelljet e vet\u00ebd\u00ebmtimit mund t\u00eb cojn\u00eb n\u00eb mendime dhe sjellje vet\u00ebvras\u00ebse. P\u00ebrderisa mund t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr individ\u00ebt q\u00eb vet\u00ebd\u00ebmtojn\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb ndihm\u00eb, ka plot metoda p\u00ebrballuese alternative p\u00ebr t\u2019i ndihmuar ata n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb ndihm\u00eb p\u00ebr t\u00eb shmangur apo <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/mental-health\/feelings-symptoms-behaviours\/behaviours\/self-harm\/ways-help-avoid-self-harm\/\">ulur sjelljet vet\u00ebd\u00ebmtuese<\/a>.<\/p>\n<p><strong>Disa metoda p\u00ebrballuese alternative p\u00ebrfshijn\u00eb:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>T\u00eb mbash akull<\/li>\n<li>T\u00eb fut\u00ebsh duart n\u00ebn uj\u00eb shum\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb<\/li>\n<li>T\u00eb pish uj\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb<\/li>\n<li>T\u00eb lash fytyr\u00ebn m\u00eb uj\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb<\/li>\n<li>T\u00eb hidhesh lart e posht\u00eb derisa t\u00eb ndjesh nj\u00eb sensacion n\u00eb k\u00ebmb\u00eb<\/li>\n<li>T\u00eb vizatosh apo pikturosh n\u00eb trupin t\u00ebnd<\/li>\n<li>Masazho aty ky do q\u00eb t\u00eb vet\u00ebd\u00ebmtosh<\/li>\n<li>B\u00ebj nj\u00eb dush me uj\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb ose t\u00eb nxeht\u00eb<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb mbash n\u00eb mendje q\u00eb t\u00eb konsideruarit t\u00eb kontaktosh nj\u00eb <a href=\"https:\/\/icbt.al\/en\/konsulta-psikologjike\/\">profesionist t\u00eb sh\u00ebndetit mendor<\/a> mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb filluar udh\u00ebtimin e sh\u00ebrimit.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Informacioni n\u00eb vazhdim mund t\u00eb p\u00ebrmbaj\u00eb pjes\u00eb q\u00eb jan\u00eb sensitive p\u00ebr t\u00eb prekurit nga kjo tem\u00eb por ne do i prekim meq\u00ebn\u00ebse \u00ebsht\u00eb muaji i Nd\u00ebrgjegj\u00ebsimit p\u00ebr Sjelljet Vet\u00ebd\u00ebmtuese Vet\u00ebd\u00ebmtimi fillon me nj\u00eb q\u00ebllim p\u00ebr t\u00eb d\u00ebmtuar veten. Kjo p\u00ebrfshin akte impulsive t\u00eb t\u00eb prerit apo d\u00ebmtuarit veten, shpesh t\u00eb lidhura me paramendim dhe ndjenja [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":7471,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,44],"tags":[],"class_list":["post-7470","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-psikoterapi","category-shendeti-mendor"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/icbt.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/icbt.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/icbt.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/icbt.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/icbt.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7470"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/icbt.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7470\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9924,"href":"https:\/\/icbt.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7470\/revisions\/9924"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/icbt.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7471"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/icbt.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/icbt.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/icbt.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}